Światowa Organizacja Zdrowia opracowała szczegółowe wytyczne dotyczące strategii dla placówek ochrony zdrowia, opieki długoterminowej oraz opieki domowej. Jakie są rekomendacje dotyczące stosowania masek medycznych oraz masek z filtrem oddechowym podczas opieki nad pacjentami podejrzanymi o zakażenie lub z potwierdzonym COVID-19?

Uniwersalne używanie masek w placówkach ochrony zdrowia jest definiowane jako wymóg noszenia maski przez wszystkich pracowników medycznych i wszystkie osoby wchodzące na teren placówki, bez względu na podejmowane przez nie działania/aktywności. 

Ukierunkowane stosowanie maski medycznej w trybie ciągłym zdefiniowane jest jako praktyka noszenia maski medycznej przez wszystkich pracowników pracujących w obszarach związanych z opieką nad pacjentami podczas wszystkich rutynowych czynności podczas całej zmiany. W tym kontekście maski są zmieniane tylko wówczas, gdy ulegną zabrudzeniu, zawilgoceniu lub uszkodzeniu, lub gdy pracownik zdejmie maskę (np. w celu spożycia posiłku). 

W kontekście obszarów o znanej lub prawdopodobnej transmisji zakażenia SARS-CoV-2 (transmisja w społeczności, klastry zakażenia), WHO przedstawia następujące wytyczne: 

  1. Pracownicy medyczni (w tym opiekunowie, pracownicy socjalni, którzy pracują w obszarach klinicznych), powinni stale nosić maskę medyczną podczas rutynowych czynności (przez całą zmianę, poza czasem przeznaczonym na spożycie posiłku oraz koniecznością wymiany maski medycznej po opiece nad pacjentem);
  2. Według opinii ekspertów szczególnie ważne jest przyjęcie zasady ciągłego stosowania masek w obszarach potencjalnie podwyższonego ryzyka przenoszenia zakażenia, w tym w gabinetach gdzie przeprowadzany jest triage, gabinetach lekarza rodzinnego, placówkach ambulatoryjnych, placówkach pogotowia ratunkowego, oddziałach leczenia pacjentów z COVID-19, oddziałach hematologicznych, onkologicznych oraz placówkach opiekuńczo-leczniczych (np. zakładach opieki długoterminowej).
  3. Podczas stosowania masek medycznych przez całą zmianę pracownicy ochrony zdrowia powinni upewnić się, że:
    1. maska medyczna jest zmieniana, gdy jest zawilgocona, zabrudzona lub uszkodzona;
    2. maska medyczna nie jest dotykana w celu jej wyregulowania lub odsunięta od twarzy (z jakiegokolwiek powodu). W takich przypadkach maskę należy bezpiecznie zdjąć i wymienić na nową, a także przeprowadzić higienę rąk;
    3. maska medyczna (jak również inne środki ochrony indywidualnej) jest wyrzucana i
      zmieniana po opiece nad każdym pacjentem (gdy występuje kontakt z czynnikami
      chorobotwórczymi czy bioaerozolem).
  4. Personel, który nie pracuje w obszarach klinicznych, nie musi używać maski medycznej podczas rutynowych czynności (np. personel administracyjny);
  5. Maski nie powinny być współdzielone z innymi i powinny być po użyciu utylizowane w
    odpowiedni sposób;
  6. Maska z filtrem oddechowym (typu N95, N99, US FDA surgical N95, FFP2 lub FFP3, lub jej odpowiednik), powinna być noszona podczas opieki nad pacjentami z COVID-19, u których wykonuje się procedury generujące aerozol.

maska medyczna covid 

Aby zapewnić pełną skuteczność ochrony, pracownicy medyczni powinni stale nosić maskę medyczną, tj. przez całą zmianę, wraz z wdrażaniem innych środków - higieny rąk i zapewnienia dystansu fizycznego pomiędzy osobami we wspólnych i zatłoczonych miejscach, gdzie użycie maski może być utrudnione (takich jak np. stołówki, szatnie itp.). 

 

Przyjmując takie podejście do ukierunkowanego, ciągłego stosowania masek medycznych, należy starannie uwzględnić następujące potencjalne zagrożenia: 

  • samozanieczyszczenie maski w wyniku manipulowania zanieczyszczonymi dłońmi;
  • potencjalne samozanieczyszczenie, które może wystąpić, jeśli masa medyczna nie była
    zmieniona, gdy została zawilgocona, zabrudzona lub uszkodzona;
  • powstanie zmian skórnych na twarzy przy częstym i długotrwałym stosowaniu maski;
  • dyskomfort związany ze stosowaniem maski;
  • fałszywe poczucie bezpieczeństwa, prowadzące do przestrzegania w mniejszym stopniu innych
    uznanych środków zapobiegawczych, takich jak dystansowanie fizyczne czy higiena rąk;
  • ryzyko przedostania się materiału potencjalnie zakaźnego do oczu, jeśli noszenie maski nie jest
    połączone z ochroną oczu;
  • trudności w noszeniu maski przez określone grupy osób, w tym osób znajdujących się w trudnej
    sytuacji życiowej, z zaburzeniami zdrowia psychicznego, niepełnosprawnością ruchową, osoby
    niesłyszące oraz dzieci;
  • trudności w noszeniu masek w gorącym i wilgotnym klimacie/środowisku. 

 

Poniższa tabela przedstawia rodzaj maski do stosowania przez pracowników medycznych w zależności od scenariusza transmisji zakażenia, lokalizacji/miejsca i aktywności pracownika. Należy jednak pamiętać, że tabela ta odnosi się tylko do użycia masek medycznych. Stosowanie maski wymaga każdorazowo wdrożenia innych środków ochrony osobistej, w tym higieny rąk (zawsze). 

 

Scenariusz transmisji COVID-19

Kto

Lokalizacja/ miejsce

Aktywność

Typ maski

Znana lub prawdopodobna droga transmisji zakażenia 

Pracownik medyczny lub opiekun 

Placówka medyczna (podstawowej opieki medycznej, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, szpital, placówka opieki długoterminowej) 

 

W obszarze opieki nad pacjentem - niezależnie od tego, czy pacjent jest podejrzany o zakażenie czy z potwierdzonym COVID-19 

 

Maska medyczna (ukierunkowane ciągłe stosowanie maski) 

 

Personel (pracujący w placówce medycznej, ale nie sprawujący opieki nad pacjentami, np. personel administracyjny) 

 

Placówka medyczna (podstawowej opieki medycznej, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, szpital, placówka opieki długoterminowej) 

 

Brak rutynowych działań w obszarze opieki nad pacjentami 

 

Maska medyczna nie jest niezbędna. Maska medyczna powinna być rozważana tylko w przypadku bezpośredniego kontaktu lub w przypadku przebywania w odległości do 1 m od pacjenta, lub zgodnie z lokalną oceną ryzyka. 

 

Pracownik medyczny 

 

Wizyta domowa (np. w przypadku opieki przedporodowej lub poporodowej, lub w przypadku choroby przewlekłej) 

 

W przypadku bezpośredniego kontaktu lub gdy nie można utrzymać bezpiecznej odległości (co najmniej 1 m.) 

 

Należy rozważyć użycie maski medycznej 

 

Pracownik medyczny 

 

Społeczność lokalna 

 

Programy zdrowotne w społeczności lokalnej 

 

Należy rozważyć użycie maski medycznej 

 

Sporadyczna transmisja lub klastry przypadków COVID-19 

 

Pracownik medyczny lub opiekun 

 

Placówka medyczna (podstawowej opieki medycznej, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, szpital, placówka opieki długoterminowej)

Każda forma opieki nad pacjentem 

Stosowanie maski medycznej zgodnie ze standardowymi i opartymi na transmisji zakażenia środkami ostrożności (ocena ryzyka)

Pracownik medyczny 

 

Społeczność lokalna 

 

Programy zdrowotne w społeczności lokalnej 

Brak potrzeby stosowania maski 

 

Każdy scenariusz transmisji zakażenia 

Pracownik medyczny lub opiekun 

 

Placówka medyczna (podstawowej opieki medycznej, ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, szpital, placówka opieki długoterminowej) 

 

W przypadku kontaktu z podejrzanym o zakażenie lub potwierdzonym pacjentem COVID-19 

 

Maska medyczna 

 

Pracownik medyczny 

 

Placówka opieki medycznej (w tym opieki długoterminowej), w miejscach, w których wykonywane są procedury generujące aerozol (AGP) 

 

Wykonywanie procedur generujących aerozol u podejrzanego o zakażenie pacjenta lub pacjenta z potwierdzonym COVID-19 lub zapewnienie opieki w środowisku, w którym są przeprowadzane procedury generujące aerozol wśród pacjentów COVID-19. 

 

Maska z filtrem oddechowym (N95 lub N99 lub FFP2 lub FFP3) 

 

Pracownik medyczny lub opiekun 

 

Opieka domowa 

 

W przypadku bezpośredniego kontaktu lub gdy nie można utrzymać bezpiecznej odległości (co najmniej 1 m.) 

 

Maska medyczna 

 

 

Inne opcje mogące znaleźć zastosowanie w placówkach ochrony zdrowia:


W kontekście poważnego niedoboru masek medycznych można rozważać osłony twarzy (przyłbice). Stosowanie masek materiałowych (masek wykonanych z tkaniny) jako zamiennika dla masek medycznych nie jest uważane na podstawie dostępnych dowodów z badań za właściwe rozwiązanie dla ochrony pracowników medycznych.
Podobnie jak w przypadku innych środków ochrony indywidualnej, gdy rozważa się produkcję masek materiałowych do użytku w placówkach medycznych (w sytuacji niedoboru lub wyczerpania zapasów), decydenci powinni ocenić proponowane rozwiązania zgodnie z określonymi minimalnymi normami i specyfikacjami technicznymi masek niemedycznych. 

kobieta maska covig who 

Dodatkowe kwestie dotyczące placówek opieki społecznej:


Pracownicy socjalni powinni przez cały czas pracy stosować standardowe środki ochrony w odniesieniu do wszystkich podlegających ich opiece osób, ze szczególnym uwzględnieniem higieny rąk i dróg oddechowych, oczyszczania i dezynfekcji powierzchni oraz właściwego stosowania środków ochrony indywidualnej. Wdrożenie dodatkowych środków ochrony indywidualnej każdorazowo jest uzależnione od lokalnej dynamiki transmisji zakażenia SARS-CoV-2 oraz rodzaju kontaktu z innymi osobami.